Sve o godišnjem porezu na dohodak građana

Oporezivanje prihoda koje ostvari fizičko lice kao naknadu štete zbog izgubljene zarade

Mišljenje ministarstva finansija broj 413–00–118/2014–04 od 24. 11. 2014.

Prihod koji fizičko lice ostvari u vidu naknade štete koja se isplaćuje zaposlenom u visini izgubljene zarade za slučaj nezakonitog prestanka radnog odnosa i vraćanja zaposlenog na rad, predmet je oporezivanja godišnjim porezom na dohodak građana ukoliko samo po tom osnovu, odnosno zajedno sa prihodima po drugim osnovima koji se uračunavaju u osnovicu godišnjeg poreza prelazi neoporezovani iznos za godišnji porez.

S tim u vezi, prihodi, tj. naknada koja se isplaćuje zaposlenom u visini izgubljene zarade koja u konkretnom iznosu, odnosno zajedno sa prihodima po drugim osnovima koji se uračunavaju u osnovicu godišnjeg poreza, a koji su bili oporezovani porezom na dohodak građana prilikom njihovog ostvarivanja, umanjeni za plaćeni porez i pripadajuće doprinose, iznad propisanog neoporezivog iznosa za godišnji porez, podležu plaćanju i godišnjeg poreza na dohodak građana, u skladu sa odredbama čl. 87. do 89. Zakona o porezu na dohodak građana („Sl. glasnik RS“, br. 24/01, 80/02, 80/02 – dr. zakon, 135/04, 62/06, 65/06 – ispravka, 31/09, 44/09, 18/10, 50/11, 91/11 – US, 93/12, 114/12 – US, 47/13, 48/13 – ispravka, 108/13, 57/14 i 68/14 – dr. zakon, u daljem tekstu: Zakon).

Pored toga, imajući u vidu da je novčana naknada za vreme nezaposlenosti koju fizičko lice ostvaruje saglasno zakonu kojim se uređuje zapošljavanje i osiguranje za slučaj nezaposlenosti, izuzeta od oporezivanja porezom na dohodak građana saglasno članu 9. stav 1. tačka 4) Zakona, taj prihod ne uračunava se u osnovicu godišnjeg poreza na dohodak građana.

Odredbom člana 9. stav 1. tačka 4) Zakona propisano je da se porez na dohodak građana ne plaća na primanja ostvarena po osnovu naknada za vreme nezaposlenosti. Prema odredbi člana 9. stav 1. tačka 8) Zakona, porez na dohodak građana ne plaća se na primanja ostvarena po osnovu naknada materijalne i nematerijalne štete, izuzev naknade za izmaklu korist i naknadu zarade (plate), odnosno nakande za izgubljenu zaradu (platu).


Godišnji porez na dohodak građana, prema odredbama člana 87. stav 1. Zakona, plaćaju fizička lica koja su u kalendarskoj godini ostvarila dohodak veći od trostrukog iznosa prosečne godišnje zarade po zaposlenom isplaćene u Republici u godini za koju se utvrđuje porez, prema podacima republičkog organa nadležnog za poslove statistike, i to:

  1. rezidenti za dohodak ostvaren na teritoriji Republike i u drugoj državi;
  2. nerezidenti za dohodak ostvaren na teritoriji Republike.

Prema odredbama stava 2. istog člana Zakona, dohotkom iz stava 1. tog člana smatra se godišnji zbir:

  1. zarada iz čl. 13. do 14b. ovog zakona;
  2. oporezivog prihoda od samostalne delatnosti iz čl. 33. i 40. ovog zakona;
  3. oporezivog prihoda od autorskih prava, prava srodnih autorskom pravu i prava industrijske svojine iz čl. 55. i 60. ovog zakona;
  4. oporezivog prihoda od izdavanja nepokretnosti iz člana 63. stav 3. ovog zakona;
  5. oporezivog prihoda od izdavanja nepokretnosti iz člana 82. st. 3. i 4. ovog zakona;
  6. oporezivog prihoda sportista i sportskih stručnjaka iz člana 84a ovog zakona;
  7. oporezivih drugih prihoda iz člana 85. ovog zakona;
  8. prihoda po osnovima iz tač. 1) do 7) ovog stava, ostvarenih i oporezovanih u drugoj državi za obveznike iz stava 1. tačka 1) ovog člana.

Prema odredbi člana 191. stav 1. Zakona o radu („Sl. glasnik RS“, br. 24/05, 61/05, 54/09, 32/13 i 75/14), ako sud u toku postupka utvrdi da je zaposlenom prestao radni odnos bez pravnog osnova, na zahtev zaposlenog, odlučiće da se zaposleni vrati na rad, da mu se isplati naknada štete i uplate pripadajući doprinosi za obavezno socijalno osiguranje za period u kome zaposleni nije radio. Naknada štete utvrđuje se u visini izgubljene zarade koja u sebi sadrži pripadajući porez i doprinose u skladu sa zakonom, u koju ne ulazi naknada za ishranu u toku rada, regres za korišćenje godišnjeg odmora, bonusi, nagrade i druga primanja po osnovu doprinosa poslovnom uspehu poslodavca, i isplaćuje se zaposlenom u visini izgubljene zarade, koja je umanjena za iznos poreza i doprinosa koji se obračunavaju po osnovu zarade u skladu sa zakonom, saglasno st. 2. i 3. člana 191. Zakona o radu.

Porez i doprinosi za obavezno socijalno osiguranje za period u kome zaposleni nije radio obračunava se i plaća na utvrđeni mesečni iznos izgubljene zarade iz stava 2. ovog člana (stav 4. član 191. Zakona o radu).

Odredbama člana 67. Zakona o zapošljavanju i osiguranju za slučaj nezaposlenosti („Sl. glasnik RS“, br. 36/09 i 88/10) propisano je da nezaposleni ima pravo na novčanu naknadu u slučaju prestanka radnog odnosa ili prestanka obaveznog osiguranja, po osnovu:
1. prestanka radnog odnosa otkazom od strane poslodavca, u skladu sa propisima o radu, i to:

  1. ako usled tehnoloških, ekonomskih ili organizacionih promena prestane potreba za obavljanjem određenog posla ili dođe do smanjenja obima posla, u skladu sa zakonom, osim lica koja su se u skladu sa odlukom Vlade o utvrđivanju programa rešavanja viška zaposlenih u procesu racionalizacije, restruktuiranja i pripreme za privatizaciju, svojevoljno opredelila za novčanu naknadu ili posebnu novčanu naknadu – u većem iznosu od visine otpremnine utvrđene Zakonom o radu;
  2. ako zaposleni ne ostvaruje rezultate rada, odnosno nema potrebna znanja i sposobnosti za obavljanje poslova na kojima radi;
    2. prestanka radnog odnosa na određeno vreme, privremenih i povremenih poslova, probnog rada;
    3. prestanka funkcije izabranih, imenovanih i postavljenih lica, ukoliko nije ostvareno pravo na mirovanje radnog odnosa ili naknadu plate, u skladu sa zakonom;
    4. prenosa osnivačkih prava vlasnika, odnosno člana privrednog društva;
    5. otvaranje stečaja, pokretanje likvidacionog postupka i u drugim slučajevima prestanka rada poslodavca, u skladu sa zakonom;
    6. premeštaja bračnog druga, u skladu sa posebnim propisima;
    7. prestanka radnog odnosa u inostranstvu, u skladu sa zakonom, odnosno međunarodnim sporazumom